Heb je er eens bij stilgestaan waar de traditie van het alombekende paasei vandaan komt? Dat het ei en de paashaas absoluut niets met elkaar te maken hebben, was je waarschijnlijk al lang Jaidelijk. Het ei werd, als symbool van de wedergeboorte van de natuur, waarschijnlijk al in vroegste heidense religieuze riten gebruikt.
Met de komst van het christendom kreeg dit symbool de nieuwe betekenis van de wedergeboorte van de mens. Deze nieuwe betekenis behield het ei ook toen het werd opgenomen in de viering van de verrijzenis van Christus.
Het schilderen en versieren van eieren is dan ook een mooie paastraditie die vooral in Oost-Europa tot een kunst is verheven. Men beschildert de eieren met kunstzinnige motieven die dikwijls een symbolische betekenis hebben. Vooral bij de Oekraïners kennen deze versierde eieren of pysanky een rijke achtergrond. Sinds de onafhankelijkheid van Oekraïne is er een heropbloei van deze traditie. Toch zijn het de Oekraïense uitwijkelingen die de traditie hebben voortgezet. Vooral in de Verenigde Staten en Canada wordt het “pysanky schrijven” nog sterk beoefend.
Het is eigenlijk de bedoeling de pysanky na de paasdienst weg te schenken aan iemand die je erg nauw aan het hart ligt” legt Nadja uit. “Ik geef er elk jaar eentje aan mijn oma en eentje aan mijn meter. De andere bewaar ik liever zelf.” Geen wonder eigenlijk als je weet dat elk uitgewerkt ei zo’n tien uur nauwgezet en heel precies werk vereist. Het begint al met het uitzoeken van de eieren. Het moeten witte, mooi ronde, gladde en onbeschadigde eieren zijn. De eieren worden niet gekookt omdat de kleurstoffen beter pakken op rauwe eieren. Pysanky worden dan ook niet opgegeten. Pysanky is afgeleid van het Oekraïense “pysati” dat schrijven betekent. De motiefjes worden dan als het ware op het ei “geschreven”. Men doet dit met een fijn gepunt en hol ijzeren stiftje (kystka) waarmee warme bijenwas op het ei wordt geschreven. Met de kystka trek je een begintekening of lijnen op het ei die je wit wenst te laten. Nu is het ei klaar voor de eerste kleur. Je moet altijd met de lichte tinten beginnen. Je dompelt het ei dan in de eerste kleur, bijvoorbeeld geel. Als de verflaag droog is, ga je met de kystka weer een laagje was aanbrengen op alles wat geel moet blijven. Op deze manier komen alle kleurlagen en motieven aan de beurt. Op het einde worden al die waslagen zorgvuldig verwarmd en weggeveegd. Zo’n versierd ei mag beslist een miniatuurmozaïek genoemd worden. Bij het versieren wordt ook veelvuldig gebruik gemaakt van motieven en kleuren die een symbolische betekenis hebben. Wit is bijvoorbeeld het licht van Christus. Stippen beelden de tranen van Maria uit, een hert symboliseert de levendigheid en een vis het christendom. Dat het orthodoxe paasfeest niet op dezelfde datum gevierd wordt met de katholieken, heeft zijn oorsprong in de afspraken bevestigd in het eerste oecumenische concilie gehouden in Nicea in het jaar 325 en in het feit dat de meeste orthodoxen nog steeds volgens de Juliaanse kalender leven.
